Price action: wat is het en hoe werkt het?

Price action is een manier om koersbewegingen op financiële markten te analyseren door vooral naar de prijs zelf te kijken. Daarbij worden koersgrafieken gebruikt om trends, toppen en bodems, steun- en weerstandszones en mogelijke koerspatronen te herkennen.

In tegenstelling tot analysemethoden die sterk leunen op technische indicatoren, staat bij price action het feitelijke koersverloop centraal.

Het doel is niet om toekomstige koersen met zekerheid te voorspellen. Price action probeert vooral inzicht te geven in de manier waarop kopers en verkopers zich in de markt gedragen en hoe dat zichtbaar wordt in de koers.

Wat betekent price action?

De Engelse term price action betekent letterlijk prijsbeweging.

Iedere verandering in de koers is het resultaat van vraag en aanbod op de markt. Wanneer kopers bereid zijn steeds hogere prijzen te betalen, kan de koers stijgen. Wanneer verkopers de overhand krijgen, kan de koers juist dalen.

Price-actionanalyse probeert dergelijke bewegingen in hun context te beoordelen.

Daarbij kan bijvoorbeeld worden gekeken naar de richting van de trend, eerdere toppen en bodems, perioden van consolidatie en koersgebieden waar eerder duidelijke reacties ontstonden.

Eén afzonderlijke koersbeweging zegt meestal weinig. De context waarin die beweging plaatsvindt is daarom belangrijk.

Welke informatie staat in een candlestick?

Candlestickgrafieken worden veel gebruikt voor price action omdat iedere candle meerdere koersgegevens bevat.

Een candle laat voor een bepaalde periode vier prijzen zien: de openingskoers, hoogste koers, laagste koers en slotkoers.

Het brede gedeelte wordt de body genoemd. De dunne lijnen boven en onder de body worden vaak wicks of shadows genoemd.

Wanneer de slotkoers boven de openingskoers ligt, wordt doorgaans een stijgende candle weergegeven. Ligt de slotkoers onder de openingskoers, dan gaat het om een dalende candle.

De precieze kleuren kunnen per handelsplatform worden ingesteld.

De CME Group legt in zijn uitleg over candlestick-, lijn- en staafgrafieken eveneens uit dat candlesticks de openings-, hoogste, laagste en slotkoers binnen een gekozen periode weergeven.

Wat kunnen de body en wick vertellen?

De verhouding tussen de body en de wicks kan informatie geven over wat er gedurende een bepaalde periode met de koers is gebeurd.

Een relatief lange body betekent dat er een groter verschil was tussen de openings- en slotkoers.

Een lange bovenste wick laat zien dat de koers gedurende de periode hoger heeft gestaan, maar daarna weer is teruggevallen.

Een lange onderste wick geeft juist aan dat de koers lager heeft gestaan en vervolgens gedeeltelijk of volledig is hersteld.

Dit kan iets vertellen over de strijd tussen kopers en verkopers, maar een candle moet altijd in de context van de voorafgaande koersontwikkeling worden bekeken.

Een bepaalde vorm is dus niet automatisch een koop- of verkoopsignaal.

Bekende candlestickpatronen

Binnen price action worden verschillende candleformaties onderscheiden. Bekende voorbeelden zijn de doji, hammer, inverted hammer, shooting star en marubozu.

Een doji ontstaat wanneer de openings- en slotkoers dicht bij elkaar liggen. Dit kan erop wijzen dat kopers en verkopers gedurende die periode weinig duidelijke richting konden bepalen.

Een hammer heeft meestal een relatief kleine body en een langere onderste wick. Wanneer deze na een daling verschijnt, kunnen traders dit zien als een aanwijzing dat kopers opnieuw actief worden.

Een shooting star heeft juist een langere bovenste wick en kan na een stijging wijzen op toenemende verkoopdruk.

Geen van deze patronen voorspelt zelfstandig wat de volgende koersbeweging zal zijn. De plaats van de candle binnen een trend en de omliggende marktstructuur zijn minstens zo belangrijk.

Toppen en bodems

Toppen en bodems vormen een belangrijk onderdeel van price-actionanalyse.

Bij een stijgende markt zijn vaak hogere toppen en hogere bodems zichtbaar. Een dalende markt laat juist vaker lagere toppen en lagere bodems zien.

Wanneer dat patroon verandert, kan dit erop wijzen dat de bestaande trend verzwakt.

Een koers die na een reeks hogere bodems plotseling een duidelijk lager bodemniveau bereikt, kan bijvoorbeeld aanleiding zijn om opnieuw naar de trendstructuur te kijken.

Dit betekent niet automatisch dat de trend definitief is omgekeerd.

Steun en weerstand

Price-actiontraders letten vaak op koersgebieden waar eerder opvallende reacties zijn ontstaan.

Een steunzone is een gebied waar eerder koopinteresse zichtbaar werd en een koersdaling afremde of omkeerde.

Een weerstandszone is een gebied waar eerder verkoopdruk ontstond en een stijging moeite had om verder door te zetten.

Het is meestal beter om over zones te spreken dan over één exacte koers.

Markten keren namelijk zelden telkens exact op hetzelfde prijsniveau.

Wanneer een steun- of weerstandszone overtuigend wordt doorbroken, kan bovendien een nieuwe situatie ontstaan. Eerdere weerstand kan bijvoorbeeld later als steun gaan functioneren en andersom.

Uitbraken en consolidaties

Een koers beweegt niet voortdurend in een duidelijke stijgende of dalende trend.

Soms beweegt de markt gedurende langere tijd binnen een beperkt koersgebied. Dit wordt vaak consolidatie genoemd.

Wanneer de koers vervolgens boven of onder dat gebied beweegt, spreken traders van een uitbraak of breakout.

Een uitbraak betekent echter niet automatisch dat een nieuwe trend ontstaat. De koers kan ook snel terugkeren in het eerdere handelsgebied. Dit wordt vaak een false breakout genoemd.

Daarom wordt ook hier vaak gekeken naar de context, de voorafgaande trend en de manier waarop de koers na de uitbraak reageert.

Welke koerspatronen worden gebruikt?

Price action kan ook betrekking hebben op grotere structuren die uit meerdere koersbewegingen bestaan.

Voorbeelden zijn:

• dubbele toppen en dubbele bodems;
• hoofd-en-schouderspatronen;
• driehoeken;
• rechthoeken;
• vlaggen en wimpels;
• trendkanalen.

Deze patronen kunnen traders helpen om de structuur van de markt te beschrijven.

Een patroon is echter geen zekerheid dat de koers daarna volgens een vooraf bepaald scenario zal bewegen. Het blijft een interpretatie van historische en actuele koersgegevens.

Price action en handelsvolume

Hoewel price action voornamelijk naar de koers kijkt, kan handelsvolume aanvullende informatie geven.

Een sterke koersbeweging met relatief hoog volume kan bijvoorbeeld anders worden beoordeeld dan dezelfde beweging tijdens een zeer rustige handelsperiode.

Volume kan daarmee worden gebruikt om te onderzoeken hoeveel marktactiviteit achter een bepaalde koersbeweging zit.

Niet iedere markt beschikt echter over dezelfde soort volumegegevens. Het is daarom belangrijk te begrijpen welke gegevens door een handelsplatform worden weergegeven.

Price action en technische indicatoren

Price action hoeft technische indicatoren niet volledig uit te sluiten.

Sommige traders gebruiken hoofdzakelijk de koersgrafiek, terwijl anderen price action combineren met bijvoorbeeld voortschrijdende gemiddelden, momentumindicatoren of volatiliteitsmetingen.

Het verschil zit vooral in het uitgangspunt.

Bij price action begint de analyse bij het koersgedrag zelf. Indicatoren kunnen daarna eventueel als aanvullende informatie worden gebruikt.

Kan AI price action analyseren?

Veel elementen van price action kunnen in meetbare gegevens worden omgezet.

Een algoritme kan bijvoorbeeld onderzoeken waar eerdere toppen en bodems lagen, hoe groot candles zijn, hoe sterk een koersbeweging is en wanneer bepaalde koersniveaus worden doorbroken.

AI en andere algoritmische technieken kunnen daardoor grote hoeveelheden historische en actuele koersgegevens analyseren om patronen en veranderingen in marktgedrag te herkennen.

Dat betekent niet dat een computer iedere grafiek hetzelfde interpreteert als een menselijke trader.

Een algoritme heeft duidelijke definities en regels nodig om te bepalen wat bijvoorbeeld een relevante top, bodem, trend of uitbraak is.

Van price action naar een handelssignaal

Price action kan onderdeel zijn van een systematische handelsmethode.

Een handelsstrategie kan bijvoorbeeld voorwaarden vastleggen voor de trendrichting, een koersdoorbraak of een verandering in de structuur van toppen en bodems.

Wanneer aan die voorwaarden wordt voldaan, kan daaruit een handelssignaal ontstaan.

Een algoritmisch trading systeem kan dit proces grotendeels automatisch uitvoeren. De marktgegevens worden geanalyseerd en de uitkomst kan vervolgens worden vertaald naar bijvoorbeeld een long- of shortsignaal.

De precieze regels verschillen per systeem.

Beperkingen van price action

Ook price action heeft beperkingen.

Twee traders kunnen naar dezelfde koersgrafiek kijken en toch tot een andere conclusie komen. Vooral wanneer patronen visueel worden beoordeeld, kan interpretatie een rol spelen.

Daarnaast zijn koerspatronen gebaseerd op wat al is gebeurd. Er kunnen altijd nieuwe gebeurtenissen ontstaan waardoor de markt zich anders ontwikkelt dan verwacht.

Ook een overtuigend ogende steunzone, trend of candlestickformatie kan worden doorbroken.

Price action moet daarom niet worden gezien als een methode waarmee toekomstige koersen met zekerheid kunnen worden voorspeld.

Price action als onderdeel van beursanalyse

Price action biedt een relatief directe manier om marktgedrag te onderzoeken.

Door te kijken naar koersbewegingen, toppen en bodems, candles, steun en weerstand, consolidaties en uitbraken ontstaat een beeld van de structuur van een markt.

Die informatie kan handmatig worden geïnterpreteerd, maar steeds meer onderdelen kunnen ook door algoritmes en AI worden verwerkt.

De waarde van price action zit uiteindelijk vooral in het systematisch beoordelen van wat de koers daadwerkelijk doet. Het blijft daarbij belangrijk te beseffen dat historische koerspatronen geen garantie geven voor toekomstige bewegingen.