Trendanalyse: wat is het en hoe werkt het?

Trendanalyse is een methode om te onderzoeken in welke richting een financiële markt zich beweegt. Daarbij wordt gekeken naar koersbewegingen, toppen en bodems, momentum en andere marktgegevens.

Het doel is niet om toekomstige koersen met zekerheid te voorspellen, maar om vast te stellen of een markt overwegend stijgt, daalt of zijwaarts beweegt.

Trendanalyse wordt veel gebruikt binnen technische analyse en kan zowel handmatig als met behulp van algoritmes en AI worden uitgevoerd.

Wat is een trend?

Een trend beschrijft de algemene richting waarin een koers zich gedurende een bepaalde periode beweegt.

Er worden meestal drie hoofdvormen onderscheiden:

• opwaartse trend;
• neerwaartse trend;
• zijwaartse trend.

Een trend hoeft niet in een rechte lijn te verlopen. Ook binnen een duidelijke stijgende markt kunnen tussentijdse dalingen voorkomen, terwijl een dalende trend tijdelijke oplevingen kan laten zien.

Daarom wordt bij trendanalyse niet naar één afzonderlijke koersbeweging gekeken, maar naar het bredere patroon.

Hoe herken je een opwaartse trend?

Bij een opwaartse trend worden vaak steeds hogere toppen en hogere bodems zichtbaar.

Dat betekent dat de koers ondanks tijdelijke terugvallen over een langere periode hogere niveaus bereikt.

Traders kunnen bijvoorbeeld letten op:

• hogere toppen;
• hogere bodems;
• stijgende voortschrijdende gemiddelden;
• stijgende trendlijnen;
• positief momentum.

Geen van deze kenmerken vormt op zichzelf een garantie dat een stijgende trend zal voortduren.

Hoe herken je een neerwaartse trend?

Bij een neerwaartse trend ontstaat vaak het tegenovergestelde beeld.

De koers vormt dan bijvoorbeeld lagere toppen en lagere bodems.

Mogelijke kenmerken zijn:

• lagere toppen;
• lagere bodems;
• dalende voortschrijdende gemiddelden;
• dalende trendlijnen;
• negatief momentum.

Ook een neerwaartse trend kan tijdelijk worden onderbroken door koersstijgingen.

Wat is een zijwaartse markt?

Een markt hoeft niet altijd duidelijk te stijgen of te dalen.

Bij een zijwaartse markt beweegt de koers gedurende een bepaalde periode binnen een relatief beperkt gebied.

Er kan dan bijvoorbeeld een zone ontstaan waarin de koers meerdere keren steun vindt aan de onderkant en weerstand ondervindt aan de bovenkant.

In zo'n situatie is er geen duidelijke dominante trend.

Voor trendvolgende strategieën kan een zijwaartse markt lastiger zijn, omdat signalen sneller kunnen omslaan.

Trend hangt af van de gekozen periode

Een belangrijk onderdeel van trendanalyse is de tijdsperiode waarop wordt gekeken.

Een markt kan bijvoorbeeld op lange termijn stijgen, terwijl er op korte termijn tijdelijk sprake is van een daling.

Daarom kunnen verschillende beleggers op hetzelfde moment tot een andere trendanalyse komen.

Een belegger met een langetermijnhorizon kijkt bijvoorbeeld naar week- of maandgrafieken, terwijl een actieve trader veel kortere perioden kan gebruiken.

Er bestaat dus niet één universele trendrichting die voor iedere handelsstrategie hetzelfde is.

Wat zijn trendlijnen?

Een trendlijn is een visueel hulpmiddel waarmee koerspunten op een grafiek met elkaar worden verbonden.

Bij een stijgende trend kan een lijn langs meerdere belangrijke bodems worden getrokken.

Bij een dalende trend kan een trendlijn juist langs meerdere toppen lopen.

Trendlijnen kunnen helpen om de richting van een trend zichtbaar te maken, maar moeten niet worden gezien als exacte grenzen.

Koersen kunnen tijdelijk door een trendlijn bewegen zonder dat daarmee automatisch een volledige trendomslag ontstaat.

Steun en weerstand binnen een trend

Steun en weerstand spelen vaak een rol bij trendanalyse.

Steun is een koersgebied waar eerder relatief veel koopinteresse zichtbaar was.

Weerstand is een gebied waar eerder verkoopdruk ontstond.

Binnen een stijgende trend kunnen eerdere weerstandsniveaus later soms als steun functioneren. Bij een dalende trend kan het tegenovergestelde gebeuren.

Deze niveaus zijn meestal zones en geen exacte prijsgrenzen.

Welke indicatoren kunnen trends helpen herkennen?

Er bestaan verschillende technische indicatoren waarmee trendrichting of trendsterkte kan worden onderzocht.

Voortschrijdende gemiddelden

Een moving average berekent de gemiddelde koers over een gekozen periode.

Wanneer de koers boven een stijgend gemiddelde beweegt, kan dat passen bij een opwaartse trend. Een koers onder een dalend gemiddelde kan juist wijzen op een neerwaartse trend.

De gekozen periode heeft veel invloed op het resultaat.

MACD

De Moving Average Convergence Divergence gebruikt voortschrijdende gemiddelden om veranderingen in trend en momentum zichtbaar te maken.

De indicator kan onder meer laten zien wanneer het verschil tussen kortere en langere koersbewegingen verandert.

ADX

De Average Directional Index wordt gebruikt om de sterkte van een trend te beoordelen.

De ADX geeft op zichzelf niet aan of de koers stijgt of daalt, maar kan helpen beoordelen hoe sterk een trend is.

RSI

De Relative Strength Index is vooral een momentumindicator.

In combinatie met andere informatie kan de RSI helpen bij het beoordelen van de kracht van een koersbeweging of mogelijke veranderingen in momentum.

Charles Schwab beschrijft bijvoorbeeld hoe indicatoren als ADX en RSI samen kunnen worden gebruikt om trendsterkte en momentum te beoordelen. Schwab Brokerage

Trendvolgend handelen

Bij een trendvolgende handelsstrategie probeert een belegger of trader in de richting van de bestaande trend te handelen.

Bij een stijgende trend kan een strategie bijvoorbeeld gericht zijn op longposities.

Bij een dalende trend kan een strategie juist shortposities overwegen, mits het gebruikte financiële product dat mogelijk maakt.

Het uitgangspunt is dat een bestaande trend mogelijk nog enige tijd kan voortduren.

Maar iedere trend eindigt uiteindelijk.

Daarom blijft het noodzakelijk rekening te houden met trendomslagen, onverwachte koersbewegingen en verliesgevende signalen.

Hoe kan een trend omslaan?

Een trendomslag ontstaat wanneer het bestaande koerspatroon verandert.

Mogelijke aanwijzingen zijn bijvoorbeeld:

• een reeks hogere bodems die wordt doorbroken;
• lagere toppen na een eerdere stijgende trend;
• verandering van momentum;
• doorbraak van een belangrijke steun- of weerstandzone;
• verandering in voortschrijdende gemiddelden.

Geen enkel signaal bewijst op zichzelf dat een trend definitief is veranderd.

Daarom worden vaak meerdere gegevens gecombineerd.

Trendanalyse met algoritmes en AI

Veel onderdelen van trendanalyse kunnen worden geautomatiseerd.

Een computer kan bijvoorbeeld grote hoeveelheden koersgegevens verwerken en voortdurend controleren of bepaalde voorwaarden worden vervuld.

Algoritmes kunnen onder meer:

• toppen en bodems vergelijken;
• voortschrijdende gemiddelden berekenen;
• momentum meten;
• trendsterkte analyseren;
• koersdoorbraken herkennen;
• verschillende perioden tegelijk beoordelen.

AI kan worden gebruikt om meerdere gegevens en signalen te combineren en daaruit patronen of veranderingen te herkennen.

Hierdoor hoeft een belegger niet iedere grafiek voortdurend handmatig te beoordelen.

Van trendanalyse naar een handelssignaal

Binnen een trading systeem kan trendanalyse onderdeel zijn van de regels waarmee een handelssignaal wordt bepaald.

Een systeem kan bijvoorbeeld aangeven dat de strategie long blijft zolang de analyse op een stijgende markt wijst.

Wanneer bepaalde voorwaarden veranderen, kan het signaal omslaan naar short.

Hoe zo'n draaipunt precies wordt bepaald, verschilt per systeem.

Het belangrijkste is dat dezelfde analysemethode consequent wordt toegepast.

Beperkingen van trendanalyse

Trendanalyse werkt vooral goed wanneer er daadwerkelijk een herkenbare trend aanwezig is.

In zijwaartse of sterk wisselende markten kunnen trendvolgende methoden vaker verkeerde of snel opeenvolgende signalen geven.

Daarnaast loopt iedere trendindicator per definitie deels achter op de koers, omdat de berekening gebaseerd is op marktgegevens die al beschikbaar zijn.

Andere beperkingen zijn:

• plotseling nieuws kan een trend abrupt veranderen;
• verschillende perioden kunnen verschillende trends laten zien;
• technische indicatoren kunnen elkaar tegenspreken;
• historische patronen hoeven zich niet opnieuw op dezelfde manier te ontwikkelen.

Daarom moet trendanalyse niet worden gezien als een methode die toekomstige koersen met zekerheid voorspelt.

Trendanalyse als onderdeel van een handelsmethode

Trendanalyse kan helpen om beursbewegingen op een gestructureerde manier te beoordelen.

Door te kijken naar koersrichting, toppen en bodems, momentum en technische indicatoren kan worden bepaald of een markt overwegend stijgt, daalt of zijwaarts beweegt.

Algoritmes en AI kunnen dit proces verder automatiseren door voortdurend grote hoeveelheden marktgegevens te verwerken.

De uiteindelijke waarde van trendanalyse zit vooral in de systematische manier waarop marktbewegingen worden beoordeeld, niet in de garantie dat een trend blijft voortduren.